Bliski zatrzymany w Niemczech – co robić?

Najpierw spokój – potem kilka konkretnych kroków

Pierwsze godziny i dni po zatrzymaniu mają duże znaczenie. Jeśli zatrzymany nie zostanie zwolniony, w tym czasie trafia przed sędziego, który decyduje, czy trafi do aresztu tymczasowego, a policja często chce go przesłuchać. Im wcześniej w sprawie pojawi się obrońca, tym więcej może zrobić. Panika nie pomaga – pomaga uporządkowane działanie.

Nie musisz znać niemieckiego prawa. Wystarczy, że zbierzesz informacje, zabezpieczysz dokumenty i przekażesz sprawę osobom, które się nią zajmą zawodowo.

1. 1Zapisz wszystko, co już wiesz: kto, kiedy, gdzie i przez kogo został zatrzymany (listę znajdziesz niżej).
2. 2Ustal, gdzie bliski teraz przebywa – jak to zrobić, wyjaśniamy w poradniku Jak ustalić, gdzie przebywa zatrzymany.
3. 3Skontaktuj się z niemieckim obrońcą w sprawach karnych – nie czekaj na „rozwój sytuacji”.
4. 4Zbierz i zachowaj wszystkie pisma z Niemiec oraz dokumenty, które mogą pomóc zatrzymanemu.
5. 5Rozważ kontakt z polskim konsulatem – co może, a czego nie może zrobić, opisujemy w poradniku Pomoc konsulatu RP.

Jakie informacje zebrać

Obrońca, konsulat i niemieckie urzędy będą pytać o te same dane. Zapisz je od razu, nawet jeśli wydają się oczywiste – w stresie łatwo coś pominąć.

• pełne imię i nazwisko zatrzymanego, dokładnie jak w dowodzie lub paszporcie, datę i miejsce urodzenia oraz adres w Polsce,
• datę, godzinę i miejsce zatrzymania (miejscowość, przejście graniczne, autostrada, parking),
• kto zatrzymał: policja (Polizei), policja federalna (Bundespolizei) albo służba celna (Zoll) – jeśli wiadomo,
• czego ma dotyczyć zarzut, nawet w przybliżeniu, oraz czy zatrzymano też inne osoby,
• numer rejestracyjny pojazdu, jeśli zatrzymanie nastąpiło w trasie,
• kto przekazał Ci wiadomość, kiedy i z jakiego numeru telefonu, i co dokładnie powiedział,
• numer sprawy (Aktenzeichen, skrót „Az.”) i nazwę urzędu, jeśli pojawiły się na jakimkolwiek piśmie.

Czego nie robić

Rodziny działają w dobrej wierze, ale niektóre odruchy mogą sprawie poważnie zaszkodzić. Dotyczy to przede wszystkim rozmów o samym zarzucie.

• Nie namawiaj bliskiego, żeby „wszystko wyjaśnił” policji, zanim porozmawia z obrońcą. Szybkie „wytłumaczenie nieporozumienia” w praktyce często pogarsza sytuację.
• Nie składaj w jego imieniu żadnych oświadczeń i nie przekazuj policji ani prokuraturze dokumentów, telefonów, wiadomości czy nagrań bez konsultacji z adwokatem.
• Nie rozmawiaj o szczegółach sprawy przez telefon, w listach ani w komunikatorach. Kontakty osoby aresztowanej mogą być na polecenie sądu nadzorowane.
• Nie kontaktuj się w sprawie zarzutu ze świadkami, pokrzywdzonymi ani innymi podejrzanymi. Może to zostać odebrane jako próba wpływania na dowody i obciążyć zatrzymanego.
• Nie usuwaj wiadomości, zdjęć ani plików związanych ze sprawą.
• Nie podpisuj niemieckich dokumentów, których nie rozumiesz.

Dlaczego bliski nie powinien niczego „wyjaśniać” bez obrońcy

Każdy zatrzymany w Niemczech ma prawo nie składać wyjaśnień w sprawie zarzutu i w każdej chwili, także przed przesłuchaniem, skontaktować się z wybranym obrońcą. Musi też zostać o tych prawach pouczony na piśmie, w zrozumiałym dla siebie języku. Dotyczy to każdego – niezależnie od tego, czy mówi po niemiecku, mieszka w Polsce, czy był w Niemczech tylko przejazdem.

Milczenie do czasu rozmowy z obrońcą nie jest przyznaniem się do winy. Pozwala natomiast najpierw poznać zarzut i akta, a dopiero potem zdecydować, czy i co powiedzieć. Jeśli masz z bliskim kontakt, możesz mu to spokojnie przypomnieć – bez omawiania samej sprawy. Szczegóły praw zatrzymanego, w tym prawa do bezpłatnego tłumacza, opisujemy w poradniku Prawa zatrzymanego w Niemczech.

Pieniądze i „pośrednicy” – zachowaj ostrożność

W trudnej sytuacji łatwo o pochopne decyzje finansowe. Nikt nie „załatwi” zwolnienia z aresztu nieformalną drogą. O zwolnieniu decyduje wyłącznie niemiecki sąd, a ewentualne zabezpieczenie pieniężne wpłaca się według jego postanowienia – więcej w poradniku Kaucja w Niemczech.

Pieniądze dla osoby aresztowanej przekazuje się bezpośrednio na rachunek bankowy aresztu lub zakładu karnego – tak zaleca też polskie MSZ. Zasady wpłat, paczek i odwiedzin opisujemy w poradniku Kontakt z aresztowanym.

Do kogo zadzwonić

Postępowanie toczy się przed niemiecką policją, prokuraturą i sądem, dlatego najważniejszy jest obrońca, który zna niemiecki proces karny. Rodzina może zwrócić się do adwokata i zlecić mu sprawę, ale obrońcą zostaje on dopiero wtedy, gdy zatrzymany to zaakceptuje i udzieli mu pełnomocnictwa. Jeżeli bliski zostaje doprowadzony do sędziego w sprawie aresztu, niemieckie prawo przewiduje obronę obowiązkową – czym różni się obrońca z urzędu od obrońcy z wyboru, wyjaśniamy w poradniku Obrońca z urzędu czy z wyboru.

Obronę w naszych sprawach prowadzą niemieccy adwokaci – specjaliści prawa karnego (Fachanwalt für Strafrecht): adwokat Andreas Junge z Berlina i adwokat dr Maik Bunzel z Cottbus. Pierwszy kontakt po polsku zapewnia punkt kontaktowy w Gorzowie Wielkopolskim (CP Centrum Partnerskie, Ewa Pieles), który pomaga w porozumieniu i tłumaczeniu; samej obrony nie prowadzi.

Konsulat RP nie jest obrońcą, ale może utrzymywać kontakt z zatrzymanym i – za jego pisemną zgodą – z rodziną. Jeśli zatrzymanie nastąpiło na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, zajrzyj do poradnika Europejski nakaz aresztowania.

Jeśli chcesz porozmawiać o sytuacji bliskiego po polsku, zadzwoń pod numer (0048) 880 396 837.

Najczęstsze pytania