Zanim zaczniesz czytać
Każda sprawa karna jest inna, a poniższe odpowiedzi opisują tylko ogólne zasady niemieckiego i polskiego prawa. Nie zastępują porady adwokata, który zna akta sprawy.
Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, przeczytaj najpierw poradnik Co robić po zatrzymaniu bliskiego w Niemczech.
Pytania i odpowiedzi
Skąd mam wiedzieć, gdzie jest mój bliski?
Zatrzymany powinien niezwłocznie dostać możliwość powiadomienia członka rodziny lub osoby zaufanej, a jeśli po posiedzeniu sądu pozostaje w areszcie, sąd zarządza takie powiadomienie. Jeśli mimo to nie masz wiadomości, zobacz, jak ustalić miejsce pobytu zatrzymanego.
Co dzieje się w pierwszych dniach po zatrzymaniu?
Osobę zatrzymaną trzeba doprowadzić do sędziego najpóźniej w dniu następującym po zatrzymaniu. Sędzia decyduje, czy ją zwolnić, czy wydać nakaz aresztowania (Haftbefehl). Szczegóły opisujemy w poradniku Pierwsze 48 godzin.
Czy mój bliski musi rozmawiać z policją?
Nie. Osoba podejrzana ma prawo odmówić składania wyjaśnień i przed przesłuchaniem skontaktować się z obrońcą. Zwykle najlepiej jest nie mówić nic o sprawie, dopóki obrońca nie zapozna się z aktami – więcej w poradniku o prawach zatrzymanego.
Czy dostanie tłumacza?
Tak. Osoba, która nie zna wystarczająco języka niemieckiego, ma prawo do bezpłatnego tłumacza w całym postępowaniu karnym i musi zostać o tym pouczona w zrozumiałym dla niej języku. Zobacz poradnik o prawach zatrzymanego.
Jak długo może trwać areszt tymczasowy?
Niemieckie prawo nie przewiduje jednej sztywnej granicy, ale areszt musi być proporcjonalny do wagi sprawy. Jeśli ma trwać ponad sześć miesięcy przed wyrokiem, musi to zatwierdzić Wyższy Sąd Krajowy (Oberlandesgericht). Areszt można też w każdej chwili poddać kontroli sądowej (Haftprüfung) – więcej w poradniku o areszcie tymczasowym.
Czy można wpłacić kaucję i wyciągnąć go z aresztu?
Czasem tak. Jeśli areszt opiera się tylko na obawie ucieczki, sąd może zawiesić jego wykonanie za kaucją (Sicherheitsleistung) lub innymi środkami, ale nie ma do tego automatycznego prawa. Wysokość i formę kaucji ustala sędzia – szczegóły w poradniku Kaucja w Niemczech.
Kto płaci za adwokata?
Gdy zatrzymany ma zostać doprowadzony do sędziego w sprawie aresztu, sąd wyznacza mu obrońcę z urzędu (Pflichtverteidiger), jeśli nie ma jeszcze obrońcy. Na początku płaci państwo, ale w razie skazania koszty postępowania, w tym wynagrodzenie obrońcy z urzędu, mogą zostać obciążone skazanego. Czym różni się obrońca z urzędu od obrońcy z wyboru, wyjaśniamy w poradniku Obrońca z urzędu czy z wyboru.
Czy mogę go odwiedzić w areszcie?
Zwykle tak, ale w areszcie tymczasowym sąd może uzależnić wizyty i rozmowy telefoniczne od zezwolenia oraz nakazać ich kontrolę. Jak wyglądają widzenia, listy i rozmowy telefoniczne, opisujemy w poradniku o kontakcie z aresztowanym.
Czy polski konsulat może pomóc?
Cudzoziemiec zatrzymany w Niemczech musi zostać pouczony, że może zażądać powiadomienia swojego konsulatu. Konsulat może udzielić wsparcia w granicach swoich uprawnień, ale nie jest obrońcą i nie może doprowadzić do zwolnienia – zobacz, w czym pomaga konsulat.
Czy Polska wyda mojego bliskiego do Niemiec?
Na podstawie europejskiego nakazu aresztowania Polska może przekazać do Niemiec także obywatela polskiego, ale tylko pod warunkami określonymi w ustawie. Decyduje o tym polski sąd okręgowy w określonych terminach, a obywatel polski może w niektórych sytuacjach uzyskać warunek powrotu do Polski. Szczegóły w poradniku o europejskim nakazie aresztowania.
Czy wyrok z Niemiec można odbywać w Polsce?
Często tak – zwłaszcza gdy skazany jest obywatelem polskim i ma w Polsce rodzinę i miejsce zamieszkania. Dotyczy to jednak prawomocnego wyroku, a nie aresztu w toku śledztwa. Więcej w poradniku Wyrok w Niemczech – kara w Polsce.
Czy muszę jechać do Niemiec?
Na początku zwykle nie. Najważniejsze sprawy – kontakt z obrońcą, przesłanie dokumentów i informacji – można załatwić z Polski. Przyjazd przydaje się później, np. na widzenie lub rozprawę; zobacz co robić po zatrzymaniu.
Jakie informacje i dokumenty warto nam przesłać?
Pełne imię i nazwisko oraz datę urodzenia zatrzymanego, datę i miejsce zatrzymania oraz wszystko, co masz na piśmie od niemieckich urzędów – zwłaszcza sygnaturę akt (Aktenzeichen) i nazwę sądu lub prokuratury. Przydatne są też dane kontaktowe rodziny oraz informacje o pracy, mieszkaniu i rodzinie w Polsce, bo mogą mieć znaczenie przy areszcie i kaucji.
Twoja bliska osoba jest zatrzymana w Niemczech?
Porozmawiaj z nami po polsku. Niemieccy adwokaci przejmą obronę, a my pomożemy ustalić, co dzieje się teraz.
Podstawa prawna i źródła
- Niemiecki kodeks postępowania karnego (StPO): §§ 112, 114b, 114c, 115, 116, 116a, 117, 119, 121, 128, 136, 140, 141, 465
- Niemiecka ustawa o kosztach sądowych (GKG), załącznik 1, poz. 9007 – wynagrodzenie adwokatów jako koszty postępowania
- Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 490 – rozdział 65b i 66g
- Niemiecka ustawa o międzynarodowej pomocy prawnej w sprawach karnych (IRG), §§ 85–85f
Tekst ma charakter informacyjny i opisuje ogólne zasady prawa niemieckiego (stan: wrzesień 2026). Nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.