Widzenia, listy i telefon – kontakt z aresztowanym w Niemczech

Kto ustala zasady kontaktu

W Niemczech są dwa poziomy zasad. Pierwszy to ustawy o wykonywaniu aresztu tymczasowego, które każdy z 16 krajów związkowych (landów) uchwala osobno. Regulują one m.in. minimalny czas widzeń, korespondencję, telefony i paczki. Drugi poziom to zarządzenia sądu w konkretnej sprawie (§ 119 StPO).

Sąd może zarządzić ograniczenia, jeżeli jest to potrzebne ze względu na obawę ucieczki, matactwa albo ponownego popełnienia przestępstwa. Może np. postanowić, że widzenia i rozmowy telefoniczne wymagają zgody, że widzenia, telefony, listy i paczki będą kontrolowane, albo że przekazywanie przedmiotów podczas widzenia wymaga zgody (§ 119 ust. 1 StPO). Dlatego dwie osoby w tym samym areszcie mogą mieć różne możliwości kontaktu.

Widzenia

Jeśli sąd zarządził, że widzenia wymagają zgody, potrzebne jest zezwolenie na widzenie (Besuchserlaubnis, potocznie Sprechschein). Wydaje je sąd albo – gdy sąd przekazał to zadanie – prokuratura (§ 119 ust. 2 StPO). Na piśmie warto podać sygnaturę akt (Aktenzeichen), dane zatrzymanego i swoje dane. Termin widzenia zwykle trzeba potem uzgodnić z samym zakładem.

Widzenia z rodziną są zazwyczaj nadzorowane. Jeżeli sąd zarządził kontrolę widzeń, rozmowa może zostać przerwana, gdy narusza ograniczenia (§ 119 ust. 1 StPO). Przy kontroli treści rozmowy funkcjonariusz musi ją rozumieć – w praktyce może to oznaczać konieczność obecności tłumacza albo prowadzenia rozmowy po niemiecku. Jak to jest rozwiązane w konkretnym przypadku, zależy od zakładu i zarządzeń sądu.

Przykład z jednego landu: w Brandenburgii osoba w areszcie tymczasowym ma prawo do widzeń łącznie co najmniej czterech godzin w miesiącu, a widzenia bliskich są szczególnie wspierane (§ 34 BbgJVollzG). Widzenia są tam z reguły nadzorowane, a podczas widzenia nie wolno przekazywać przedmiotów (§ 36 BbgJVollzG). W innych landach limity mogą być inne.

Listy

Osoba w areszcie może co do zasady wysyłać i otrzymywać listy. Korespondencja przechodzi przez zakład i jest sprawdzana co najmniej pod kątem niedozwolonych przedmiotów. Jeśli sąd zarządził kontrolę korespondencji, listy są czytane, a w razie potrzeby mogą zostać zatrzymane (§ 119 ust. 1 StPO).

List napisany po polsku przy kontroli treści musi zostać przetłumaczony, co może wydłużyć jego doręczenie. Pisz spokojnie i rzeczowo, nie poruszaj szczegółów sprawy i nie przekazuj wiadomości od innych osób związanych ze sprawą – każdy list może trafić do akt. Nie wkładaj do koperty przedmiotów ani zdjęć bez wcześniejszego sprawdzenia, czy zakład na to pozwala.

Telefon

Rozmowy telefoniczne w areszcie tymczasowym są zwykle ograniczone. Zależą od ustawy danego landu, możliwości technicznych zakładu i zarządzeń sądu – w wielu przypadkach potrzebna jest zgoda. Jeśli sąd zarządził kontrolę rozmów, rozmówca musi zostać o tym poinformowany zaraz po połączeniu (§ 119 ust. 3 StPO).

W Brandenburgii zakład może zezwolić na rozmowy telefoniczne, stosuje się do nich zasady dotyczące widzeń, a koszty ponosi co do zasady osadzony (§ 38 BbgJVollzG). Ty zwykle nie możesz po prostu zadzwonić do aresztu i poprosić o rozmowę z bliską osobą.

Pieniądze i paczki

Osadzony może potrzebować pieniędzy, np. na zakupy w areszcie czy rozmowy telefoniczne. Czy i jak można wpłacić pieniądze na jego konto w zakładzie, zależy od landu i zakładu – dane do przelewu i wymagane informacje (np. numer osadzonego) najlepiej ustalić bezpośrednio z aresztem.

Paczki są zwykle mocno ograniczone. W Brandenburgii otrzymanie paczki wymaga zgody zakładu, który może ustalić terminy i maksymalne ilości, a paczkę otwiera się w obecności osadzonego (§ 45 BbgJVollzG). W innych landach zasady mogą być inne. Nie wysyłaj niczego bez wcześniejszego sprawdzenia – niedozwolona paczka może zostać odesłana.

Kontakt z obrońcą jest chroniony

Osoba w areszcie może porozumiewać się ze swoim obrońcą ustnie i na piśmie (§ 148 ust. 1 StPO). Ograniczenia z § 119 StPO nie naruszają tego prawa (§ 119 ust. 4 StPO). W Brandenburgii ustawa wprost stanowi, że widzenia z obrońcą nie są nadzorowane, a jego korespondencja nie jest kontrolowana (§ 36 ust. 3 i § 42 ust. 2 BbgJVollzG). Wyjątki dotyczą tylko szczególnych przypadków, np. podejrzenia udziału w organizacji terrorystycznej (§ 148 ust. 2 StPO).

Kontakt z konsulatem również korzysta z ochrony, o ile sąd nie zarządzi inaczej (§ 119 ust. 4 pkt 19 StPO) – więcej w poradniku Pomoc konsulatu. Jeśli chcesz przekazać bliskiej osobie ważną informację, zrób to przez obrońcę. Jak znaleźć obrońcę, opisujemy w poradniku Obrońca z urzędu czy z wyboru.

Praktyczne wskazówki przed podróżą z Polski

Jeśli chcesz porozmawiać o sprawie po polsku, zadzwoń do naszego punktu kontaktowego w Gorzowie Wlkp.

1. 1Ustal, w którym zakładzie przebywa bliska osoba – pomoże Ci poradnik Gdzie jest zatrzymany.
2. 2Sprawdź, czy potrzebna jest zgoda na widzenie, i złóż wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem, podając sygnaturę akt.
3. 3Uzgodnij z zakładem termin widzenia; bez umówionego terminu możesz nie zostać wpuszczony.
4. 4Zabierz ważny dowód osobisty lub paszport i zgodę na widzenie, jeśli była wymagana.
5. 5Przyjedź wcześniej – kontrola przy wejściu, w tym przeszukanie, zajmuje czas. Rzeczy osobiste, np. telefon, zwykle zostawia się w szafce.
6. 6Zapytaj wcześniej, czy potrzebny jest tłumacz, jeśli widzenie ma być nadzorowane.

Najczęstsze pytania